ENDOSKOPOWE PRZESZCZEPIANIE WYSP TRZUSTKOWYCH POD ŚLUZÓWKĘ ŻOŁĄDKA
Koordynator projektu: dr hab.med. Michał Wszoła

Szacuje się, że w Polsce życie ponad dwustu tysięcy pacjentów uzależnione jest od codziennego przyjmowania insuliny. Należą do nich chorzy na cukrzycę typu 1, ale też osoby po usunięciu trzustki z powodu urazu czy jej przewlekłego zapalenia. Mimo starannie dobranego leczenia i odpowiedniej diety nie wszystkim udaje się z powodzeniem kontrolować stężenie glukozy we krwi. Tymczasem częste wahania glikemii prowadzą do groźnych powikłań – niewydolności nerek, utraty wzroku, ciężkiej miażdżycy, a nawet śmierci.

Alternatywa dla insuliny

Co zrobić, gdy insulina nie wystarcza? Rozwiązaniem u niektórych pacjentów może okazać się przeszczepienie trzustki. Niestety chorzy od lat zmagający się z cukrzycą i jej licznymi następstwami często nie kwalifikują się do zabiegu, gdyż wiąże się on z dość dużym ryzykiem powikłań, a w około jednej trzeciej przypadków z koniecznością poddania się ponownej operacji. W takich sytuacjach alternatywę stanowi przeszczep wysp trzustkowych. Standardowo wprowadza się je przez żyłę wrotną do wątroby, jednak i ta metoda posiada kilka przeciwwskazań i zagrożeń, a jej początkowo znakomite rezultaty słabną wraz z upływem czasu. Dlatego też naukowcy i transplantolodzy wciąż poszukują nowych rozwiązań.

Na podstawie opisanych tutaj badań powstała publikacja naukowa, dostępna pod adresem:

Endoscopic Islet Autotransplantation Into Gastric Submucosa-1000-Day Follow-up of Patients.

Nowatorska metoda przeszczepiania wysp trzustkowych

W 2009 roku Fundacja Badań i Rozwoju Nauki miała przyjemność sfinansować i przeprowadzić wraz z zespołem z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus oraz Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie pionierskie badania nad endoskopowym przeszczepianiem wysp trzustkowych pod śluzówkę żołądka. Było to pierwsze tego typu przedsięwzięcie na świecie, które kilka lat później zaowocowało udanymi przeszczepieniami u kilkorga pacjentów.

Na czym polega ta nowatorska metoda? Z trzustki pobiera się tzw. wyspy Langerhansa, czyli skupiska komórek wydzielających insulinę i inne hormony regulujące stężenie glukozy we krwi. Otrzymane komórki umieszcza się w specjalnym roztworze, mającym m. in. zapobiegać zakażeniom i tworzeniu zakrzepów. Endoskop (przyrząd o wyglądzie giętkiej rurki, używany np. do wykonywania gastroskopii czy kolonoskopii) wprowadza się przez jamę ustną, gardło i przełyk pacjenta do żołądka. Tam też wstrzykuje się komórki wysp trzustkowych do tzw. podśluzówki, czyli warstwy żołądka znajdującej się między wyścielającą jego światło błoną śluzową a mięśniami odpowiedzialnymi za skurcze żołądka.

Dogodne rozwiązanie

Zabieg wykonuje się szybko, zazwyczaj w krótkotrwałym znieczuleniu, więc mogą mu się poddać nawet osoby z przeciwwskazaniami do długotrwałej anestezji. Problemu nie stanowi również nadciśnienie wrotne, które uniemożliwia wprowadzenie przeszczepu klasyczną drogą – przez żyłę wrotną do wątroby. Umieszczenie wysp trzustkowych w podśluzówce to rozwiązanie dogodne z dwóch powodów. Po pierwsze, w razie jakichkolwiek wątpliwości można z łatwością zbadać komórki przeszczepione za pomocą endoskopowego USG lub wykonać ich biopsję i badanie histopatologiczne. Po drugie, w tej lokalizacji niszcząca wyspy reakcja zapalna organizmu biorcy jest znacznie słabsza niż w wątrobie, więc efekt przeszczepu utrzymuje się dłużej.

Zabieg wykonuje się szybko, zazwyczaj w krótkotrwałym znieczuleniu, więc mogą mu się poddać nawet osoby z przeciwwskazaniami do długotrwałej anestezji. Problemu nie stanowi również nadciśnienie wrotne, które uniemożliwia wprowadzenie przeszczepu klasyczną drogą – przez żyłę wrotną do wątroby.

Pozyskiwanie wysp trzustkowych

Wyspy trzustkowe pozyskuje się z dwóch źródeł: z trzustki pacjenta poddanego przeszczepowi (tzw. autotransplantacja) lub od zmarłego dawcy narządów (tzw. allotransplantacja). Pierwszą metodę wykorzystuje się u chorych z przewlekłym zapaleniem trzustki powodującym tak silne dolegliwości bólowe, że konieczne jest usunięcie narządu. Wyspy trzustkowe zazwyczaj prawidłowo wydzielają u nich insulinę, więc wystarczy pobrać je i umieścić w innym narządzie, by uchronić pacjenta przed koniecznością wstrzykiwania dużych dawek insuliny do końca życia. Ponieważ przeszczepione komórki pochodzą z własnego organizmu pacjenta, nie musi on przyjmować leków immunosupresyjnych.

Niestety u osób z długotrwałą cukrzycą typu 1 wyspy trzustkowe najczęściej uległy już zniszczeniu i nie produkują insuliny. W takim wypadku komórki pobiera się od zmarłego dawcy, a po transplantacji chorzy muszą przyjmować leki immunosupresyjne. Zazwyczaj liczba komórek od jednego dawcy nie wystarcza do całkowitego uniezależnienia się od insuliny, ale pozwala znacznie zmniejszyć jej dawki. Wśród pacjentów Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus poddanych endoskopowemu przeszczepieniu wysp trzustkowych pod śluzówkę żołądka dziennie zapotrzebowanie na insulinę spadło nawet czterokrotnie! Dzięki temu udało się znacznie ograniczyć wahania stężenia glukozy we krwi i zatrzymać rozwój powikłań cukrzycy, takich jak uszkodzenie nerek i nerwów, utrata wzroku i miażdżyca.

Przeszczepy wysp trzustkowych ratują życie

Co najważniejsze, przeszczepienie wysp trzustkowych może uratować życie. Zmniejsza ono bowiem ryzyko hipoglikemii, która u nawet 5% pacjentów z długo trwającą cukrzycą typu 1 przebiega niezauważona i niekiedy prowadzi do śpiączki cukrzycowej, a nawet śmierci. Jesteśmy więc niezmiernie dumni, że mogliśmy przyczynić się do opracowania nowej, jeszcze skuteczniejszej i bezpieczniejszej metody przeprowadzania tego zabiegu, dzięki czemu jeszcze więcej chorych skorzysta z jego dobrodziejstw.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach związanych z otrzymywaniem newslettera Fundacji Badań i Rozwoju Nauki. Przyjmuję do wiadomości, że administratorem danych osobowych jest Fundacja Badań i Rozwoju Nauki, z siedzibą w Warszawie, ul. Rydygiera 8 a podstawą prawną przetwarzania jest moja dobrowolna zgoda. Mogę w każdej chwili odwołać tę zgodę, ale jej odwołanie nie wpłynie na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano przed tym odwołaniem. Moje dane przetwarzane będą do czasu wycofania przeze mnie zgody na to przetwarzanie. Administrator nie przewiduje ujawniania danych innym odbiorcom. Moje dane nie będą podlegały profilowaniu, nie będą też przekazywane do państw trzecich ani organizacji międzynarodowych.  Przysługuje mi prawo dostępu do treści moich danych, ich sprostowania, usunięcia, lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, jeśli przetwarzanie będzie się odbywało niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

FreshMail.pl
 

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach związanych z otrzymywaniem newslettera Fundacji Badań i Rozwoju Nauki. Przyjmuję do wiadomości, że administratorem danych osobowych jest Fundacja Badań i Rozwoju Nauki, z siedzibą w Warszawie, ul. Rydygiera 8 a podstawą prawną przetwarzania jest moja dobrowolna zgoda. Mogę w każdej chwili odwołać tę zgodę, ale jej odwołanie nie wpłynie na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano przed tym odwołaniem. Moje dane przetwarzane będą do czasu wycofania przeze mnie zgody na to przetwarzanie. Administrator nie przewiduje ujawniania danych innym odbiorcom. Moje dane nie będą podlegały profilowaniu, nie będą też przekazywane do państw trzecich ani organizacji międzynarodowych.  Przysługuje mi prawo dostępu do treści moich danych, ich sprostowania, usunięcia, lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, jeśli przetwarzanie będzie się odbywało niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

FreshMail.pl
 

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu zwiazanym z przesłaniem darmowego e-booka “Ogarnij cukier”. Przyjmuję do wiadomości, że administratorem danych osobowych jest Fundacja Badań i Rozwoju Nauki, z siedzibą w Warszawie, ul. Rydygiera 8 a podstawą prawną przetwarzania jest moja dobrowolna zgoda. Mogę w każdej chwili odwołać tę zgodę, ale jej odwołanie nie wpłynie na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano przed tym odwołaniem. Moje dane przetwarzane będą do czasu wycofania przeze mnie zgody na to przetwarzanie. Administrator nie przewiduje ujawniania danych innym odbiorcom. Moje dane nie będą podlegały profilowaniu, nie będą też przekazywane do państw trzecich ani organizacji międzynarodowych.  Przysługuje mi prawo dostępu do treści moich danych, ich sprostowania, usunięcia, lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do Urzędu Ochrony Danych Osobowych, jeśli przetwarzanie będzie się odbywało niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

FreshMail.pl